ارتفاع زدگی:بیماری که کوهنوردان از آن رنج می برند.
بیماری ارتفاع ، درمان ، پیشگیری
بیماری حاد ارتفاع (AMS):
انجمن پزشکی کوهستان ایران: بیماری حاد ارتفاع یا همان ارتفاع زدگی به مجموعه ای از علائم گفته می شود که نشان دهنده عدم هم هوایی و تطابق بدن با ارتفاع حاضر در آن است. بدن همراه با صعود، به دلیل کمبود اکسیژن، شروع به هم هوایی می کند و در هر زمان، مطابق با ارتفاعی خاص به تعادل می رسد. این ارتفاع، معمولا همان ارتفاعی است که شب پیش در آنجا به خواب رفته است. در بالاتر از آن ناحیه خاکستری رنگ نامعینی است که بدن می تواند کمبود اکسیژن را تحمل کند، اما به جایی خواهیم رسید که بدن در آنجا واقعا هم هوا نخواهد بود که اگر از آن بالاتر رود اکسیژن کافی برای بدن جهت انجام مناسب فعالیتهایش وجود نخواهد داشت و علائم آزاردهنده کمبود اکسیژن (ارتفاع زدگی) خود را نشان می دهد.
دراین هنگان بدن بسیار بالاتر از جایی قرار گرفته که برایش آمادگی دارد، پس مریض می شود. این "ناحیه قابل تحمل" زمانی که هم هوایی حاصل شد همراه بدن بالا می آید. بدن هر روز با صعود به ارتفاع بالاتر، با آن هم هوا شده و در نهایت ناحیه قابل تحمل بدن هم به سطحی بالاتر از کوه گسترش می یابد. نکته مهم آنست که صعود روزانه را بایستی محدود به این ناحیه تحمل کرد.
عملکرد دقیق ارتفاع زدگی، دقیقا مشخص نیست. ولی گمان می رود علائم آن به دلیل وَرَم ملایم غشاء مغزی باشد که در نتیجه فشار ناشی از کمبود اکسیژن رخ می دهد. اگر فرایند این وَرَم به میزان زیادی ادامه یابد، عدم کارکرد مغز رخ خواهد داد (به بخش بعدی در مورد ورم مغزی مراجعه کنید). این ناهنجاری در غشاء مغزی علایمی دارد که عموما به همراه سردرد خواهند بود.
در ارتفاع بالای 2500 متر، سردرد به همراه علایم ذیل نشاندهنده ارتفاع زدگی است:
- کاهش اشتها، حالت تهوع، استفراغ.
- خستگی و کوفتگی و یا ضعف و سستی.
- سرگیجه یا منگی خفیف.
- بی خوابی و بدخوابی.
همه این علایم ممکن است از خفیف تا شدید تغییر کنند. جهت درجه بندی ارتفاع زدگی، سئوالات ساده ای تدارک دیده شده که می توان با استفاده از آن میزان ارتفاع زدگی شخص را تخمین زد. ارتفاع زدگی را به سردرد شدید ناشی از مصرف الکل یا بدتر از آن تشبیه کرده اند. هرچند علایم ارتفاع زدگی ملایم می تواند شک برانگیز باشد، یک قاعده کلی این است که:
هرگونه احساس ناخوشایند در ارتفاع، ارتفاع زدگی است مگر اینکه خلافش ثابت شود (مثل اسهال).
هر کسی با قدم نهادن در ارتفاع، بسته به فیزیولوژی (و ژنتیک) و نیز میزان صعود، ممکن است ارتفاع زده شود. عواملی چون سن، جنسیت، آمادگی جسمانی یا سابقه ارتفاع در این مورد بی تاثیرند. برخی از مردم سریعا هم هوا شده و می توانند سریعا صعود کنند و برخی دیگر آهسته هم هوا شده و حتی در صعود کُند نیز مشکل دارند. عوامل تاثیرگذار زیادی وجود دارد که شناخته شده نیستند. شخصی ممکن است در یک سفر، ارتفاع زده شود و در سفری دیگر با همان مشخصات صعود، ارتفاع زده نشود. متاسفانه هنوز هیچ راهی برای پیش بینی اینکه احتمال ارتفاع زدگی چه کسی بیشتر است، پیدا نشده است.
نکته قابل توجه اینکه، بسیاری از اشخاص به اشتباه فکر می کنند که سردرد در ارتفاع طبیعی است، درحالیکه طبيعي نیست! تکذیب موضوع نیز بسیار شایع است و قبولاندن ارتفاع زدگی اولین گام دور شدن از خطر است. ارتفاع زدگی موضوع مهمی نیست و برای هرکسی رخ می دهد ولی مرگ بخاطر آن قابل قبول نیست.
ارتفاع زدگی طیفی از بیماریهاست، از ملایم تا مرگبار. وَرَم مغزی ارتفاع در انتهای مرگبار این طیف قرار دارد و زمانی که مغز تورم کرده و کارایی خود را از دست بدهد، رخ می دهد. وَرَم مغزی می تواند سریعا پیشرفت کرده و ظرف چند ساعت تا یکی دو روز مرگ آفرین گردد.
ادامه مطلب
